تدوین نقشه راه فناوری

در دنیای امروز با افزایش سرعت تغییرات فناوری و جهانی‌شدن رقابت و منابع آن، اهمیت راهبردی فناوری در خلق ارزش برای یک سازمان دو چندان گشته است؛ از این رو مدیریت فناوری برای دستیابی به اهداف کوتاه و بلندمدت برای یک سازمان به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است.
نقشه‌راه و فرایند ترسیم آن مهمترین رویکرد برای مدیریت و برنامه‌ریزی موثر فناوری با هدف شناسایی اولویت‌های راهبردی به منظور کمک به تصمیم‌گیری و آینده‌نگری در یک سازمان است. در یک تعریف ساده، نقشه‌راه یک روش کشف و توصیف آینده مطلوب و تبیین راه رسیدن به آن به زبانی ساده و قابل‌فهم برای سازمان است. در این راستا نقشه‌راه فناوری، دیدگاه یا چشم‌اندازی مورد وفاق از دورنمای فناوری‌های آینده برای تصمیم‌گیران فراهم می‌کند. فرآیند تدوین نقشه‌راه، راهکاری برای شناسایی، ارزیابی و انتخاب گزینه‌های راهبردی در راستای تحقق اهداف آرمانی علوم و فناوری ارائه می‌دهد.
تدوین نقشه‌راه فعالیتی زنده و پویا محسوب می‌شود که موفقیت آن مستلزم انطباق نقشه‌راه با شرایط و تغییرات محیط و سازمان است. در نگاه کل به جزء تلاش می‌شود تا تحلیل‌های کلان نسبت به مسائل و تغییر و تحولات راهبردی آینده، ارائه شده و تصویری از محیط کلان ترسیم شود. طبعا این امر کمک خواهد کرد تا جایگاه نقش و اهمیت فناوری مورد نظر به خوبی روشن شده و نسبت به کاربرد و اثربخشی آن در آینده آگاهانهتر قضاوت کنیم. از سوی دیگر نگاه به آینده کمک می‌کند تا با الهام گرفتن از شرایط آینده تصمیمات امروز خود را بازنگری کرده و اقداماتی پا برجاتر را طراحی و اجرا نماید.

  • اهمیت راهبردی فناوری، خلق ارزش برای یک سازمان  است

  • نقشه‌راه و فرایند ترسیم آن مهمترین رویکرد برای مدیریت و برنامه‌ریزی موثر فناوری محسوب می‌شود

  • تدوین نقشه­راه فعالیتی زنده و پویا محسوب می­شود که موفقیت آن مستلزم انطباق نقشه­راه با شرایط و تغییرات محیط و سازمان است

نقشه‌راه فناوری طرحی چند‌بعدی است که سازمان‌ها را در راستای اهداف پنج¬گانه آینده‌پژوهی، نوآوری، تصمیم‌گیری، طراحی و برنامه‌ریزی در حوزه فناوری توانمند می‌سازد و شامل اقداماتی مانند پروژه‌های تحقیقاتی، ایجاد فناوری، تغییرات قانونی‌و سیاسی و تعهدات مالی می‌یاشد که در طی یک دوره زمانی مشخص برای دستیابی به اهداف نقشه‌راه پیاده سازی می‌گردد.
فرآیند تدوین نقشه‌راه شامل 4 فاز برنامه‌ریزی و آماده‌سازی تدوین نقشه‌راه؛ ترسیم چشم‌انداز؛ تدوین نقشه‌راه؛ نظارت بر شیوه پیاده سازی و به روز رسانی نقشه راه می‌باشد

فاز 1- برنامه‌­ریزی و آماده سازی تدوین نقشه‌راه: در این فاز ابتدا به مطالعه تطبیقی نقشه‌راه می‌پردازیم. سپس با تحلیل محیط راهبردی، ارزیابی وضعیت فناوری­ در کشور، مطالعات تطبیقی فناوری از وضعیت موجود فناوری در کشور آگاهی می‌یابیم. سپس به علت اهمیت اطلاع ذینفعان و کارشناساناز روند تدوین نقشه‌راهکمیته راهبری پروژه تعیین می‌گردد.

فاز 2- ترسیم چشم­انداز: در این فاز به منظور ارائه تصویری جامع از آینده ممکن به ساخت و تحلیل سناریو می‌پردازیم و با برگزاری کارگاه تخصصی آینده­نگری به منظور مشخص کردن اهداف بلند­مدت و کوتاه‌مدت، چشم‌اندازی ازفناوری ترسیم می‌گردد.

فاز 3- تدوین نقشه‌راه: در این فاز با تعیین گزینه­های فناورانه به تحلیل متقابل فناوری و اثرات آن و تحلیل هزینه-فایده و تامین مالی پرداخته می‌شود؛ سپس با برگزاری کارگاه­های تخصصی به شناسایی موانع و اولویت‌بندی فناوری‌ها، سیاست‌ها و زمان‌بندی‌های مورد نیاز می‌پردازیم. پس از تدوین نقشه­راه اولیه با کسب اتفاق نظر نهایی خبرگان و ذینفعان کلیدی بر روی نقشه‌راه سند نهایی نقشه‌راه ارائه می‌گردد.

فاز 4- شیوه نظارت بر پیاده سازی و بازنگری نقشه‌راه: در این فاز با تعیین شیوه پیاده سازی نقشه‌راه و نحوه نظارت بر آن، برگزاری کارگاه­های تخصصی به منظور ارزیابی میزان دستیابی به اهداف نقشه‌راه و بررسی روند جدید شیوه بازنگری نقشه‌راه تعیین می­‌گردد.

۱۳۹۸-۵-۲۷ ۱۶:۴۲:۵۰ +۰۰:۰۰